راهنمای طراحی خط‌مشی کارزار

درباره کنش های متقابل در بنیان مسئله ای که کارزار شما قصد پرداختن به آن را دارد بحث و گقتگو کنید. چه کسانی آن مسئله را به وجود می آورند؟ چه کسانی از آن اثر می پذیرند؟ این افراد و گروه ها چگونه و چرا به یکدیگر مرتبط هستند؟

نامیتا سینگ و علی غروی

کارزار چیست؟

به یک کارزار می توان به عنوان کوششی سازمان یافته و هدفمند به منظور ایجاد تغییر نگاه کرد. کارزار باید با برنامه های اندیشیده شده هدایت شود. پیش از هرگونه اقدامی، دست اندرکاران کارزار باید تا آنجا که ممکن درباره این مسائل کسب اطلاع کنند:

شرایط موجود

  • کارزار به طور مثبت یا منفی بر چه کسانی تأثیر می گذارد؟
  • چه تغییراتی می تواند وضعیت را بهبود ببخشد؟
  • چه منابع، تاکتیک ها و ابزاری برای اقدام به کارزاری که می تواند به مسئله مورد نظر بپردازد وجود دارد؟

دست اندرکاران کارزار از این گونه اطلاعات برای شکل دادن به خط مشی خود که آنها را در برنامه ریزی، اجرا، بازاریابی، رصد، ارتقاء و ارزیابی کارزارشان راهنمایی می کند بهره می برند. خط مشی کارزار باید بتواند به پرسش های زیر پاسخ دهد:

مسئله، چشم انداز، تغییر

۱٫    با چه مسئله ای مواجه هستید؟

۲٫    چشم انداز وضعیت پس از حل مسئله چگونه خواهد بود؟

۳٫    این چشم انداز شامل چه تغییراتی خواهد بود؟

ذینفعان، روابط، اهداف

۴٫    چه کسانی به طور مثبت یا منفی تحت تأثیر مسئله هستند؟

۵٫    این افراد چگونه به مسئله مورد نظر و به یکدیگر مرتبط هستند؟

۶٫    تلاش می کنید به چه کسانی دسترسی داشته باشید؟

۷٫    اگر کارزار شما موفق شود، بر چه کسانی اثر خواهد گذاشت؟

پاسخ یابی مکرر به این پرسش ها درباره مسئله، راه حل، ذینفعان و اهداف و نیز درباره ابزار، پیام و تاکتیک ها در هر مرحله از کارزار، شما را در توسعه خط مشی کارزارتان یاری خواهد داد.

این خط مشی کارزارتان است که به شما خواهد گفت که چه باید بکنید و از همین رو باید با شروع کارزار و تغییر شرایط، به طور متوالی روزآمد شود.

ایجاد یک چشم انداز واحد

مشارکت همه اعضای گروه کارزار شما در فهم مسئله، چشم اندازتان و تغییراتی که می خواهید به وجود بیاورید، سودمند است. درک مشترکی از مسئله، ایده هایی برای کارهایی که باید انجام شود بر می انگیزد و به گروه شما کمک می کند در حین کارزار پرانگیزه و متمرکز بماند. ایجاد یک چشم انداز واحد همچنین به تعیین راه های رصد و سازگارسازی کارزار در مواقع ضروری را آسان می کند.

فعالیت ۱: مسئله- راه حل- تغییر

۱٫ به طور گروهی درباره مسئله اصلی که مد نظر کارزار شماست بحث و تصمیم گیری کنید. همه اثرات گوناگون مسئله را بررسی و تبیین کنید.

۲٫ هر یک از اعضای گروه باید پاسخ خود را به این پرسش آماده سازد: با حل این مسئله، وضعیت چگونه خواهد شد؟

  • از کلمات، نمودارها و تصاویر استفاده کنید
  • فرض کنید منابع (پول، قدرت، …) نامحدود است
  • همه منافع وضعیت پیشنهادی خود را بحث کنید و برشمارید

۳٫ چشم اندازهای فردی خود را با یکدیگر ترکیب کنید تا به یک چشم انداز مشترک درباره کارزار برسید. به طور اساسی درباره طیف کارها و تغییراتی که می تواند مسئله مورد نظر شما را حل کند تا وضعیتی که مد نظر دارید جامه عمل بپوشد بحث و گفتگو کنید. درباره دامنه کارزارتان بحث کنید و ببینید که آیا اجزای چندلایه دیگری را شامل می شود یا خیر (کارزارهای فرعی). اگر چنین است، می توانید یا آن را محدود سازید و یا یک خط مشی برای کارزارهای چندلایه طراحی کنید.

شناخت ذینفعان کارزار

ذینفعان عبارتند از افراد، گروه ها، سازمان ها یا مؤسساتی که به مسئله مورد نظر شما ارتباط پیدا می کنند. آنها ممکن است از کارزار شما پشتیبانی کنند، به اشکال گوناگون تحت تأثیر مسئله مورد نظر قرار گیرند، قدرت تغییر شرایط را دارا باشند، یا حتی مسئول وضعیت موجود باشند. یک وظیفه مهم در طراحی کارزارتان این است که تا آنجا که ممکن است درباره ذینفعان اطلاعات کسب کنید. شما باید:

  • رابطه هر ذینفع با مسئله مورد نظر و راه حل پیشنهادی تان را بفهمید
  • روابط بین ذینفعان مختلف را تشخیص دهید
  • میزان توانایی و اراده ذینفعان در کمک یا مقابله با کارزارتان را تعیین کنید
  • تشخیص دهید کارزارتان باید بر کدامیک از ذینفعان متمرکز شود تا تغییر مورد نظرتان به وجود بیاید

فعالیت ۲: ترسیم نقشه ذینفعان و روابط آنها

شروع به ترسیم نقشه ای کنید که در آن افراد یا گروه هایی که در مسئله مورد نظر شما ذینفع هستند را با دایره ها یا اشکال دیگر نشان دهد و خطوط بین آنها نشان دهنده روابط بین آنها باشد. استفاده از برچسب ها برای این کار مفید است چون در صورت لزوم به راحتی جابجا می شوند.

۱٫  درباره کنش های متقابل در بنیان مسئله ای که کارزار شما قصد پرداختن به آن را دارد بحث و گقتگو کنید. چه کسانی آن مسئله را به وجود می آورند؟ چه کسانی از آن اثر می پذیرند؟ این افراد و گروه ها چگونه و چرا به یکدیگر مرتبط هستند؟

۲٫ به یادداشت برداری تا زمانی که بتوانید روابط متقابل اشکال روی نقشه تان را بشناسید ادامه دهید.

۳٫ همه اشکال مختلف اینگونه کنش های متقابل را شناسایی کنید.

۴٫ شکل را در مرکز نقشه تان قرار دهید.

۵٫ روابط بین اشکال مرکزی نقشه تان را با دیگر اشکال آن شناسایی کنید. از روابط محلی آغاز کنید و به سمت روابط منطقه ای، ملی، بین المللی و جهانی حرکت کنید. بسته به مسئله تان، نقشه تان را به دو یا چند سطح از اشکال (با تعیین آنها به صورتی مشخص) گسترش دهید:

  • سطح اول: افراد یا گروه های دارای تماس مستقیم با اشکال مرکزی (خانواده/ محله)
  • سطح دوم: افراد یا گروه های دارای ارتباط با سطح اول (منطقه ای/ ملی)
  • سطح سوم: اشکال دارای تأثیر کلی بر مسئله مورد نظر (بین المللی/ نهادی)

۶٫ سپس خطوطی رسم کنید که نشان دهنده روابط بین این اشکال باشد و نوع رابطه آنها را هم تعیین کنید. برای نمونه:

  • قدرت
  • منافع مشترک
  • تعارض
  • بالقوه

پس از جایابی بیش ترین ذینفعان ممکن، شما نموداری از روابط ذینفعان تان با مسئله دارید. بعد از آن باید تحلیل کنید ذینفعان تان چگونه ممکن است به دسترسی تغییراتی که در پی آن هستید کمک کنند.

فعالیت ۳: از ذینفعان به اهداف

با تعریف هدف یا اهداف کارزار خود شروع کنید. به سطح پشتیبانی و سطح اثرگذاری هر یک از ذینفعان در زمینه اهداف کارزارتان توجه کنید.

۱٫ با زبانی ساده و مؤثر، آنچه مسئله شما را حل می کند و تغییری که می خواهید به وجود آید را تعریف کنید. اهداف شما باید معین، قابل اندازه گیری، قابل دسترسی، واقع بینانه و زمانمند باشد.

۲٫ با استفاده از فهرست ذینفعان که در فعالیت قبلی تهیه کردید، به تعیین بیش ترین کسانی که ممکن است شما را در دستیابی به اهداف تان کمک کنند بپردازید.

۳٫ دو محور افقی و عمودی رسم کنید.

ذینفعان را به ترتیب زیر قرار دهید:

  • محور عمودی، سطح اثرگذاری آنها در دستیابی به اهداف شما را از مؤثرترین (بالا) به کم اثرترین (پایین) نشان می دهد.
  • محور افقی نشان می دهد که احتمال دارد آنها از کارزار شما پشتیبانی (چپ) یا با آن مخالفت (راست) کنند.

۴٫ پس از آن که همه ذینفعان را بر روی کاغذ قرار دادید، مؤثرترین گروه ها یا افراد را به عنوان اهداف اولیه بالقوه در ایجاد تغییری که در پی آن هستید مشخص کنید. به سطح پشتیبانی یا مخالفت آنها در این تغییر توجه داشته باشید.

۵٫ درباره رابطه این گروه ها یا افراد با دیگر ذینفعان بحث کنید. ممکن است این اطلاعات را پیش از این در نقشه ذینفعان ترسیم شده در فعالیت ۲ به دست آورده باشید.

۶٫ ذینفعانی که از کارزار شما پشتیبانی می کنند و بر آن تأثیرگذارند یا با گروه هدف اصلی شما مرتبط هستند را معین کنید. اینها اهداف ثانویه شما یا گروه های مشارکت کننده شما هستند که می توانند فعالانه به کارزار شما در دستیابی به اهدافش کمک کنند. آنها را در نمودارتان نشان دهید و دو یا سه گروه مشارکت کننده را برای تمرکز بر آنها تعیین کنید.

فعالیت ۴: از اهداف به تاکتیک ها

آیا حالا که شما مخاطبان هدف که لازم است کارزار شما با آنها در تماس باشد و کسانی که دارای نفعی در مسئله هستند را معین کرده اید، می توانید ببینید چه تاکتیک هایی بهتر شما را به گروه های هدف و مشارکت کننده می رساند؟

۱٫ یک نیم دایره رسم کنید و آن را به دو بخش تقسیم کنید. کسانی که از کارزار شما بیش تر پشتیبانی می کنند را در سمت چپ طیف و کسانی که بیش تر از همه با آن مخالفت می کنند را در سمت راست طیف قرار دهید.

۲٫ از نقشه و برچسب هایتان استفاده کنید و هر فرد یا گروه ذینفع را با در نظر گرفتن سطح پشتیبانی شان در این طیف قرار دهید. حاصل کار، طیف ذینفعان است که تعداد کمی از آنها را به عنوان اهداف اولیه یا ثانویه معین کرده اید. یک نمودار پنج بخشی می تواند شامل این ها باشد:

الف) متحدان فعال: باانگیزه و حامی برای دستیابی به اهداف تان

ب) متحدان: ممکن است از موفقیت شما نفع ببرند

ج) گروه های خنثی: ممکن است در حال حاضر درگیر یا متأثر نباشند

د) مخالفان: ممکن است از موفقیت شما ضرر کنند

ه) مخالفان فعال: فعالانه در فعالیت های شما دخالت می کنند

۳٫ از این نمودار با در نظر گرفتن موقعیت هر ذینفع در طیف برای تصمیم گیری برای اتخاذ تاکتیک های تان استفاده کنید. برای نمونه:

  • پشتیبان: استفاده از تاکتیک های بسیج کننده
  • خنثی: استفاده از تاکتیک های آگاهی بخش و روشنگر
  • مخالف: استفاده از تاکتیک های درهم شکننده و مداخله گرانه

برچسب‌ها: ،