آشنایی با مفاهیم انتخاباتی

انتخابات گذار

انتخابات گذار می تواند به تحول تدریجی به دموکراسی پایدار، یا به فروپاشی رژیم برگزارکننده انتخابات و یا جایگزینی یک رژیم غیردموکراتیک و غیرانتخابی منجر شود.

انتخابات گذار (Funding Elections)

حق‌الناس- انتخابات گذار نقطه شروع فرایندی است که ممکن است باعث تبدیل کشور به یک دموکراسی پایدار شده و یا نشود. انتخابات گذار، یک نظام انتخاباتی پدید می آورد، نخبگان سیاسی را برای رقابت بر سر رأی مردم به سازماندهی احزاب تشویق کرده و چیزی را آشکار میکند که در گذشته در موردش تنها حدس زده می شد: نخبگان گوناگون تاچه حد مورد حمایت رأی دهندگان هستند‌. نهادهای اولین انتخابات گذار معمولا دوام می آورند، چرا که آن هایی که بهترین نتیجه را در این انتخابات به دست می آورند، برای حفظ قواعد بازی در انتخابات بعدی دارای انگیزه هستند.

انتخابات گذاری از این نوع تاکنون در بیش از یکصد کشور سراسر جهان و در بسترهای تاریخی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بسیار متفاوت برگزار شده است. بنابراین، مجموعه یکسان و معیارگونه ای از حوادث پس از اولین انتخابات گذار به وقوع نپیوسته است. انتخابات گذار می تواند به تحول تدریجی به دموکراسی پایدار، یا به فروپاشی رژیم برگزارکننده انتخابات و یا جایگزینی یک رژیم غیردموکراتیک و غیرانتخابی منجر شود.

درساده ترین حالت، انتخابات گذار فرایند دموکراتیک شدن بدون وقفه را به دنبال می آورد‌، به طوری که یک انتخابات، انتخابات دیگری را به دنبال می آورد تا اینکه دیر یا زود کشور به دموکراسی پایداری تبدیل شود‌. بریتانیا نمونه آشنایی از این فرایند است. درحالتی دیگر، یک انتخابات گذار می تواند باعث رد رژیم برگزار کننده انتخابات، سپس دوره ای از حکومت غیر دموکراتیک و درنهایت برقراری مجموعه جدیدی از نهادهای دموکراتیک درانتخابات گذار مجدد شود. درآلمان زمان رایش سوم، آدولف هیتلر انتخابات را به مدت۱۲سال تعلیق نمود و جمهوری فدرال آلمان انتخابات گذار مجدد را پس از جنگ جهانی دوم برگزار کرد که به برقراری دموکراسی پایداری منجر شد اما هیچ تضمینی وجود ندارد که یک انتخابات گذار مجدد همیشه به نهادینه شدن دموکراسی منجر شود. از انقلاب ۱۷۸۹ فرانسه، این کشور مجموعه ای از انتخابات گذار مجدد را تجربه نموده که همه آن ها تا قبل از جمهوری پنجم که در۱۹۵۸تأسیس شد و پایدار ماند، به فروپاشی منجر شدند. کشورهای آمریکای لاتین غالبا انتخابات گذاری را برگزار نموده اند که در برقراری یک دموکراسی پایدار و مطمئن شکست خورده اند.

موج سوم جهانی دموکراتیک شدن در اواسط دهه۱۹۷۰ با شروع موجی از انتخابات گذار در دموکراسی های جدیدی که فاقد هرگونه سنت دموکراتیکی بودند، آغاز شد، یعنی در آفریقا پس از استعمار زدایی و در ارپای شرقی پس از فروپاشی بلوک کمونیستی تحت رهبری شوروی. بسترهای بسیار متفاوتی که انتخابات گذار در آن ها برگزار شده است توالی حوادث بسیار متفاوتی به دنبال آورده است. در بعضی موارد، رژیم برگزار کننده انتخابات، دموکراتیک نبوده است‌؛ در ترکمنستان انتخابات غیرآزاد و غیر رقابتی است. در اروپای مرکزی کشورهایی نظیر جمهوری چک و مجارستان حداقل سه انتخابات برگزار نموده اند و کنترل حکومت را تغییر داده اند. این نشانه پیشرفت به سمت دموکراسی های پایدار است. در بعضی از کشورهای آفریقایی رژیمی که دعوت به انتخابات گذار نموده، بعدها از سوی مردم کنار گذارده شده است.

 

رز،ریچارد، دایره المعارف بین المللی انتخابات،ترجمه محمدتقی دلفروز،نشر مرکز مطالعات تحقیقات و آموزش وزارت کشور- نشر میزان،تهران، چاپ اول، ۱۳۹۰٫

برچسب‌ها: ، ، ،