شهردار عمرانی یا شهردار سیاسی

در شهر تهران، چهره سیاسی شهرداری روزبه‌روز بر چهره عمرانی آن می‌چربد و بیشتر از گذشته دست آویز منافع اشخاص و گروه‌ها قرار می‌گیرد. برجسته شدن چهره سیاسی شهرداری تهران به حدی است که در حال حاضر نهادهای مهمی چون استانداری و فرمانداری بر خلاف مناطق دیگر خیلی در کانون توجه کانون‌های قدرت قرار نمی‌گیرد.

رحمت مهدوی

اگرچه در مورد تعریف شهرداری اتفاق نظر خاصی وجود ندارد، اما شاید بتوان گفت که شهرداری سازمانی غیردولتی است که اداره و مدیریت امور شهرها را بر عهده دارد و هدف غایی وظایف مختلف آن «عمرانی و آبادانی» شهرها است.

متاسفانه طی سال‌های گذشته برخی شهرداری‌های کلانشهرها، به دلیل برخورداری از هزاران منصب شغلی و بودجه‌های کلان پروژهای مختلف آن مورد توجه اکثر گروه‌ها و جناح‌ها تبدیل شده و برای کسب جایگاه آن به شدت با یکدیگر به رقابت می‌پردازند و در مواردی این رقابت حالت درون گروهی و جناحی نیز به خود می‌گیرد.

در شهر تهران، چهره سیاسی شهرداری روزبه‌روز بر چهره عمرانی آن می‌چربد و بیشتر از گذشته دست آویز منافع اشخاص و گروه‌ها قرار می‌گیرد. برجسته شدن چهره سیاسی شهرداری تهران به حدی است که در حال حاضر نهادهای مهمی چون استانداری و فرمانداری بر خلاف مناطق دیگر خیلی در کانون توجه کانون‌های قدرت قرار نمی‌گیرد.

شاید سیاسیزه شدن جدی این نهاد برای اولین بار به زمانی بر‌گردد که ریاست این مجموعه توانست به مقام ریاست جمهوری دست یابد و ریاست بعدی این نهاد نیز سه دوره تلاش نمود تا به مقام ریاست جمهوری دست یابد. اگر تلاش اصولگرایان برای دست یافتن به بالاترین قدرت سیاسی کشور در رقابت با جناح مقابل، شهرداری تهران را به یک نهاد سیاسی تبدیل نمود، تلاش جریان‌های مختلف جناح اصلاح‌طلبی برای تصدی آن در دوره پیش رو، بیش از پیش روند سیاسیزه شدن این نهاد مهم را تقویت می‌نماید.

در زمان ایام انتخابات پنجمین دوره شورای اسلامی شهرها، کمتر کسی از مردم تهران گمان می‌کردند که نفر اول منتخب آن‌ها شانس خیلی کمی برای تصدی جایگاه شهرداری تهران خواهد داشت، جدا از حاشیه‌های نحوه بستن لیست امید، کشیدن خط قرمز بر نام منتخب اول مردم شهر تهران حکایت از این داشت که در این دوره نیز این نهاد مهم بیشتر از آنکه محل رقابت برای ایده‌ها و برنامه‌ها برای عمرانی بیشتر شهر باشد، محل کشمکش‌های بازی‌های سیاسی خواهد شد.

سیاسیزه کردن شهرداری تهران صرفا به نحوه بستن لیست امید و خط زدن بر نام منتخب اول شهر منتهی نشد و در انتخاب گزینه‌های شهرداری تداوم یافت. در مرحله اول اعلام آرای نامزدها، گزینه‌های مطلوب جریان کارگزاران، که در چینش و بستن لیست شوراها نقش اساسی را ایفا نموده‌اند، از بیشترین شانس برخوردار شدند و در مقابل معاون دولت اصلاحات که از گزینه‌های دیگر بیشترین سوابق مدیریتی را دارد از کمترین اقبال برخوردار شد.

تقسیم ۱۰۰۰ منصب مهم و مزایای بی‌بدیل دیگر این نهاد، شیفتگان خدمت را دچار «ناشنوایی سیاسی» نموده است. دلایل زیادی در رأی لیستی مردم در انتخابات مجلس و انتخابات شورای اسلامی شهرها وجود دارد، اما ظاهرا این نوع رفتار سیاسی مردم برخی را دچار «خودپنداری سیاسی» کرده و رویای شیرین کسب قدرت چشم آن‌ها را بر حقایق و واقعیتها بسته است، اما دیری نخواهد کشید که این نوع رفتارها در زمان‌های مهم دیگر با شکست روبه رو خواهند شد. وارد کردن اسامی برخی از اشخاص به گزینه‌های شهرداری بدون توجه به سوابق مدیریتی آن ها، افکار عمومی را با برخی پرسش‌ها مواجه خواهد کرد که عدم پاسخگویی مناسب و شفاف سازی‌ها لازم، «تَکرار» سیاست‌های قبلی انتخاباتی را در دوره‌های بعد بی‌اثر خواهد کرد. قرار گرفتن یک انسان فرهیخته، صاحب نظر عرصه سیاسی و کرسی در محافل آکادمیک شاید بتواند در نهادهای مهمی چون مجلس شواری اسلامی، وزارت خارجه و… کارگشا باشد، اما بالا قرار گرفتن نام وی از فردی که سوابق مدیریتی مختلف در عرصه‌های گوناگون اجرایی، ورزشی، اقتصادی و… دارد بیش از پیش شائبه سیاسی بودن انتخاب شهردار آینده را تقویت می‌نماید.

غرق شدن بیش از حد جناح‌ها، گروه‌ها و اشخاص در تعیین سرنوشت شهردار تهران و رقابت آن‌ها برای کسب این تصدی مهم، باعث شده است که یک بی‌رغبتی خاصی در بین نخگبان برای تصدی شهرداری کلانشهرهای دیگر چون تبریز، مشهد، شیراز، اصفهان، ارومیه، کرمان و… شکل گیرد. اغراق نیست که گفته شود در حال حاضر اگر به هر کدام از نامزدهای فعلی شهرداری تهران پیشنهاد شهرداری کلانشهرهای دیگر داده شود، این پیشنهادها بدون استثنا از سوی تمامی نامزدها رد خواهد شد، گویی این اصل مهم مورد غفلت راهبردی قرار گرفته است که توسعه و پیشرفت ایران اسلامی در گرو رشد و توسعه تک تک شهرها و آبادی‌هایمان است. توجه بیش از حد به مرکز و علاقه احزاب به تمرکز گرایی با بسیاری از آداب دموکراسی که مدعی برخورداری از آن هستند منافات جدی دارد و در آینده مشکلات عدیده‌ای ایجاد خواهند کرد و از همه مهمتر بی‌اعتمادی سیاسی را سبب خواهد شد، چرا که مسلما اقمار مرکز از اینکه صرفا در ایام انتخابات در کانون توجه احزاب و گروهها قرار گیرند، ناخشنود خواهند شد نسبت به این نوع تبعیت از مرکز واکنشهای جدی خواهند داشت.

امید است در انتخاب شهردارها در اقصی نقاط مختلف کشور با رهایی از معیارهای سیاسی و جناحی عرصه را برای هر چه بیشتر عمرانی شدن شهرها و روستاها در پیش بگیریم چرا که پیشرفت و توسعه مهین اسلامی با توسعه و رشد تک به تک تمامی شهرها و آبادی‌ها میسر خواهد گشت.

* دانش اموخته ارشد علوم سیاسی [email protected]

برچسب‌ها: ، ،